shèng圣wáng王zài在shàng上，ér而mín民bù不dòng冻jī饥zhě者，fēi非néng能gēng耕ér而shí食zhī之，zhī织ér而yī衣zhī之yě也，wèi为kāi开qí其zī资cái财zhī之dào道yě也。gù故yáo尧、yǔ禹yǒu有jǐu九nían年zhī之shǔi水，tāng汤yǒu有qī七nían年zhī之hàn旱，ér而gúo国wáng亡jūan捐jí瘠zhě者，yǐ以chù畜jī积dūo多ér而bèi备xīan先jù具yě也。jīn今hǎi海nèi内wèi为yī一，tǔ土dì地rén人mín民zhī之zhòng众bù不bì避tāng汤、yǔ禹，jīa加yǐ以wáng亡tīan天zāi灾shù数nían年zhī之shǔi水hàn旱，ér而chù畜jī积wèi未jí及zhě者，hé何yě也？dì地yǒu有yí遗lì利，mín民yǒu有yú余lì力，shēng生gǔ谷zhī之tǔ土wèi未jǐn尽kěn垦，shān山zé泽zhī之lì利wèi未jǐn尽chū出yě也，yóu游shí食zhī之mín民wèi未jǐn尽gūi归nóng农yě也。讲讲这句+mín民pín贫，zé则jīan奸xíe邪shēng生。pín贫shēng生yú于bù不zú足，bù不zú足shēng生yú于bù不nóng农，bù不nóng农zé则bù不dì地zhù著，bù不dì地zhù著zé则lí离xīang乡qīng轻jīa家，mín民rú如nǐao鸟shòu兽。sūi虽yǒu有gāo高chéng城shēn深chí池，yán严fǎ法zhòng重xíng刑，yóu犹bù不néng能jìn禁yě也。fū夫hán寒zhī之yú于yī衣，bù不dài待qīng轻nǔan暖；jī饥zhī之yú于shí食，bù不dài待gān甘zhǐ旨；jī饥hán寒zhì至shēn身，bù不gù顾lían廉chǐ耻。rén人qíng情yī一rì日bù不zài再shí食zé则jī饥，zhōng终sùi岁bù不zhì制yī衣zé则hán寒。fū夫fù腹jī饥bù不dé得shí食，fū肤hán寒bù不dé得yī衣，sūi虽cí慈mǔ母bù不néng能bǎo保qí其z子，jūn君ān安néng能yǐ以yǒu有qí其mín民zāi哉？míng明zhǔ主zhī知qí其rán然yě也，gù故wù务mín民yú于nóng农sāng桑，báo薄fù赋lǐan敛，gǔang广chù畜jī积，yǐ以shí实cāng仓lǐn廪，bèi备shǔi水hàn旱， 故gù民mín可kě得dé而ér有yǒu也。讲讲这句+mín民zhě者，zài在shàng上sǔo所yǐ以mù牧zhī之，qū趋lì利rú如shǔi水zǒu走xìa下，sì四fāng方wú无zé择yě也。fū夫zhū珠yù玉jīn金yín银，jī饥bù不kě可shí食，hán寒bù不kě可yī衣，rán然ér而zhòng众gùi贵zhī之zhě者，yǐ以shàng上yòng用zhī之gù故yě也。qí其wèi为wù物qīng轻wēi微yì易cáng藏，zài在yú于bǎ把wò握，kě可yǐ以zhōu周hǎi海nèi内ér而wú无jī饥hán寒zhī之hùan患。cǐ此lìng令chén臣qīng轻bèi背qí其zhǔ主，ér而mín民yì易qù去qí其xīang乡，dào盗zéi贼yǒu有sǔo所qùan劝，wáng亡táo逃zhě者dé得qīng轻zī资yě也。sù粟mǐ米bù布bó帛shēng生yú于dì地，zhǎng长yú于shí时，jù聚yú于lì力，fēi非kě可yī一rì日chéng成yě也。shù数shí石zhī之zhòng重，zhōng中rén人fú弗shèng胜，bù不wèi为jīan奸xíe邪sǔo所lì利；yī一rì日fú弗dé得ér而jī饥hán寒zhì至。shì是gù故míng明jūn君gùi贵wǔ五gǔ谷ér而jìan贱jīn金yù玉。讲讲这句+jīn今nóng农fū夫wǔ五kǒu口zhī之jīa家，qí其fú服yì役zhě者bù不xìa下èr二rén人，qí其néng能gēng耕zhě者bù不gùo过bǎi百mǔ亩，bǎi百mǔ亩zhī之shōu收bù不gùo过bǎi百shí石。chūn春gēng耕，xìa夏yún耘，qīu秋hùo获，dōng冬cáng藏，fá伐xīn薪qíao樵，zhì治gūan官fǔ府，gěi给yáo徭yì役；chūn春bù不dé得bì避fēng风chén尘，xìa夏bù不dé得bì避shǔ署rè热，qīu秋bù不dé得bì避yīn阴yǔ雨，dōng冬bù不dé得bì避hán寒dòng冻，sì四shí时zhī之jīan间，wú无rì日xīu休xī息。yòu又sī私zì自sòng送wǎng往yíng迎lái来，dìao吊sǐ死wèn问jí疾，yǎng养gū孤zhǎng长yòu幼zài在qí其zhōng中。qín勤kǔ苦rú如cǐ此，shàng尚fù复bèi被shǔi水hàn旱zhī之zāi灾，jí急zhèng政bào暴nvè虐，fù赋lǐan敛bù不shí时，cháo朝lìng令ér而mù暮gǎi改。dāng当jù具yǒu有zhě者bàn半jǐa贾ér而mài卖，wú无zhě者qǔ取bèi倍chēng称zhī之xī息；yú于shì是yǒu有mài卖tían田zhái宅、yù鬻z子sūn孙yǐ以cháng偿zhài债zhě者yǐ矣。ér而shāng商jǐa贾dà大zhě者jī积zhù贮bèi倍xī息，xǐao小zhě者zùo坐lìe列fàn贩mài卖，cāo操qí其qí奇yíng赢，rì日yóu游dōu都shì市，chéng乘shàng上zhī之jí急，sǔo所mài卖bì必bèi倍。gù故qí其nán男bù不gēng耕yún耘，nv女bù不cán蚕zhī织，yī衣bì必wén文cǎi采，shí食bì必líang粱ròu肉；wú无nóng农fū夫zhī之kǔ苦，yǒu有qīan阡mò陌zhī之dé得。yīn因qí其fù富hòu厚，jīao交tōng通wáng王hóu侯，lì力gùo过lì吏shì势，yǐ以lì利xīang相qīng倾；qīan千lǐ里yóu游áo遨，gūan冠gài盖xīang相wàng望，chéng乘jīan坚cè策féi肥，lv履sī丝yè曳gǎo缟。cǐ此shāng商rén人sǔo所yǐ以jīan兼bìng并nóng农rén人，nóng农rén人sǔo所yǐ以líu流wáng亡zhě者yě也。jīn今fǎ法lv律jìan贱shāng商rén人，shāng商rén人yǐ已fù富gùi贵yǐ矣；zūn尊nóng农fū夫，nóng农fū夫yǐ已pín贫jìan贱yǐ矣。gù故sú俗zhī之sǔo所gùi贵，zhǔ主zhī之sǔo所jìan贱yě也；lì吏zhī之sǔo所bēi卑，fǎ法zhī之sǔo所zūn尊yě也。shàng上xìa下xīang相fǎn反，hǎo好è恶gūai乖wù迕，ér而yù欲gúo国fù富fǎ法lì立，bù不kě可dé得yě也。讲讲这句+fāng方jīn今zhī之wù务，mò莫rùo若shǐ使mín民wù务nóng农ér而yǐ已yǐ矣。yù欲mín民wù务nóng农，zài在yú于gùi贵sù粟；gùi贵sù粟zhī之dào道，zài在yú于shǐ使mín民yǐ以sù粟wèi为shǎng赏fá罚。jīn今mù募tīan天xìa下rù入sù粟xìan县gūan官，dé得yǐ以bài拜júe爵，dé得yǐ以chú除zùi罪。rú如cǐ此，fù富rén人yǒu有júe爵，nóng农mín民yǒu有qían钱，sù粟yǒu有sǔo所xìe渫。fū夫néng能rù入sù粟yǐ以shòu受júe爵，jīe皆yǒu有yú余zhě者yě也。qǔ取yú于yǒu有yú余，yǐ以gōng供shàng上yòng用，zé则pín贫mín民zhī之fù赋kě可sǔn损，sǔo所wèi谓sǔn损yǒu有yú余、bǔ补bù不zú足，lìng令chū出ér而mín民lì利zhě者yě也。shùn顺yú于mín民xīn心，sǔo所bǔ补zhě者sān三：yī一yūe曰zhǔ主yòng用zú足，èr二yūe曰mín民fù赋shǎo少，sān三yūe曰qùan劝nóng农gōng功。jīn今lìng令mín民yǒu有chē车qí骑mǎ马yī一pǐ匹zhě者，fù复zú卒sān三rén人。chē车qí骑zhě者，tīan天xìa下wǔ武bèi备yě也，gù故wèi为fù复zú卒。shén神nóng农zhī之jìao教yūe曰： “yǒu有shí石chéng城shí十rèn仞，tāng汤chí池bǎi百bù步，dài带jǐa甲bǎi百wàn万，ér而wú无sù粟，fú弗néng能shǒu守yě也。 ”yǐ以shì是gūan观zhī之，sù粟zhě者，wáng王zhě者dà大yòng用，zhèng政zhī之běn本wù务。lìng令mín民rù入sù粟shòu受júe爵，zhì至wǔ五dà大fū夫yǐ以shàng上，nǎi乃fù复yī一rén人ěr耳，cǐ此qí其yǔ与qí骑mǎ马zhī之gōng功xīang相qù去yǔan远yǐ矣。júe爵zhě者，shàng上zhī之sǔo所shàn擅，chū出yú于kǒu口ér而wú无qíong穷；sù粟zhě者，mín民zhī之sǔo所zhǒng种，shēng生yú于dì地ér而bù不fá乏。fū夫dé得gāo高júe爵yě也mǐan免zùi罪，rén人zhī之sǔo所shèn甚yù欲yě也。shǐ使tīan天xìa下rén人rù入sù粟yú于bīan边，yǐ以shòu受júe爵mǐan免zùi罪，bù不gùo过sān三sùi岁，sāi塞xìa下zhī之sù粟bì必dūo多yǐ矣。讲讲这句+bì陛xìa下xìng幸shǐ使tīan天xìa下rù入sù粟sāi塞xìa下yǐ以bài拜júe爵，shèn甚dà大hùi惠yě也。qìe窃qìe窃kǒng恐sāi塞zú卒zhī之shí食bù不zú足yòng用dà大xìe渫tīan天xìa下sù粟。bīan边shí食zú足yǐ以zhī支wǔ五sùi岁，kě可lìng令rù入sù粟jùn郡xìan县yǐ矣；zú足zhī支yī一sùi岁yǐ以shàng上，kě可shí时shè赦，wù勿shōu收nóng农mín民zū租。rú如cǐ此，dé德zé泽jīa加yú于wàn万mín民，mín民yú俞qín勤nóng农。shí时yǒu有jūn军yì役，rùo若zāo遭shǔi水hàn旱，mín民bù不kùn困fá乏，tīan天xìa下ān安níng宁；sùi岁shú孰qǐe且měi美，zé则mín民dà大fù富lè乐yǐ矣。讲讲这句+